ذبيح الله صفا
765
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
سلطان دختر شاه اسمعيل دوم را بزنى داشت « 1 » . ميرميران و شاه خليل الله هر دو ممدوح وحشى بودهاند ، و از ممدوحان ديگر او بكتاش بيگ افشار از خاندان حكومتى كرمانست كه دختر ميرميران را بزنى داشت و بدنبال مفسدهجوييهايى كه كرد كشته شد . در دستگاه حكومتى يزد عدهيى شاعران محلى مىزيستند كه وحشى با آنان آشنايى و گاه معارضه داشت . از ميان آنان مهمتر از همه مولانا موحد الدين فهمى بود كه او و وحشى با يكديگر مهاجات داشتند و تقى الدين كاشى تركيببندى دراز را كه فهمى در هجو وحشى ساخته است در خلاصة - الاشعار آورد . شاعر بزرگ ديگرى از معاصران وحشى محتشم كاشانيست كه بقول تقى الدين اوحدى در عرفات ، هر دو يكديگر را « هجوهاى ركيك كردهاند » . ديگر شجاع الدين غضنفر كاشانى كره جارى و تابعى خوانسارى « 2 » . كليات وحشى متجاوز از نههزار بيت و شامل قصيده ، تركيب و ترجيع ، غزل ، قطعه ، رباعى و مثنويست . قصيدههاى او در ستايش شاه تهماسب ، غياث الدين محمد ميرميران ، شاه خليل الله ، بكتاش بيك افشار ، اعتماد الدوله عبد الله خان پسر ميرزا سليمان وزير ، و بزرگان دينست . تركيبها و ترجيعهايش ، خاصه مربع و مسدس آنها همه از نظمهاى بسيار دلپذير عهد صفويست . ساقىنامهء طولانى او كه به صورت ترجيعبند سروده در نوع خود كمنظير و بعد از وحشى بر همان وزن و با همان مفهومها و نحوهء بيان موضوع بارها مورد استقبال و جوابگويى شاعران عهد صفوى قرار گرفت « 3 » ؛ همين ارزش را مسدس تركيبها و مربع تركيبهاى وحشى در شعر غنايى فارسى دارد و از دلانگيزى و خوبى بدرجهييست كه كمتر پارسىزبان شعردانيست كه همه يا بخشى از آن را
--> ( 1 ) - دربارهء ميرميران و پدرونيا و پسر او رجوع شود بجامع مفيدى ، ج 3 ، تهران ، 1340 ، ص 54 ببعد . ( 2 ) - بنگريد به همين كتاب و همين جلد ، ص 629 . ( 3 ) - دربارهء اين دسته از ساقىنامهها بنگريد به همين جلد ص 615 - 621 .